Goodbye Salva

Zelden heb ik zo verdwaasd rondgelopen in een stad als na het zien van Manuel Huerga's Salvador. De gebouwen die ik al mijn leven lang kende, leken me plots heel vreemd, unheimlich. Alsof dit niet mijn stad was, niet mijn land. Alsof er op dat ogenblik maar één enkel land voor me telde: Spanje. De naam Puig Antich brandde op mijn lippen als een traan in een oog. Hard en zuiver, bitterzoet.

Hij verdiende het niet. Akkoord, een jarenlange celstraf zou op zijn plaats zijn geweest. Tenslotte was hij deels verantwoordelijk voor de dood van een agent. Maar de doodstraf? Nee, dat is een brug te ver. En moest de terechtstelling echt met de wurgpaal gebeuren? Wanneer Salvador in de film de kamer binnenkomt waar het tuig staat opgesteld, zijn de enige woorden die hij kan uitbrengen: "Que horrible." Zijn van angst en afschuw vertrokken gezicht was heel even het mijne.

Hij wou leven, toen. Niet meer leven om vrij te zijn, zoals maanden, jaren tevoren. Enkel leven. Het was hem niet gegund. Zelfs een oproep van de paus hielp niet. Dictator Franco bleef bij zijn besluit.

Antich wou leven, geen icoon worden voor de duizenden levens die Franco's regime verwoestte. Maar hij werd het toch. Zijn verhaal bracht iets in beweging, gaf de Spanjaarden de kracht om te roepen dat het zo niet verder kon.

We hebben niks geleerd. Integendeel. Sinds Salvadors dood zijn angst en repressie de wereld steeds meer gaan regeren: Bosnië, Servië, Israël en Palestina, Irak, de aanslagen van 11 september, 11 maart, 7 juli. Bush en Bin Laden: de wereld in extremen. Pinochet, Milosevic, Saddam Hoessein en zovele anderen. I si canto trist is het enige wat ik hierop kan zeggen.

Wat Salvador me opnieuw duidelijk heeft gemaakt, is waarom ik schrijver en journalist wil worden. Onrecht. Verdrukking. Ik wil dat de wereld het weet. Ik wil schrijven, schrijven alsof mijn ziel via mijn vingers en pen naar buiten geperst wordt. Ik ben geen man van idealen. Als ik al een ideaal heb, is het menselijkheid. Maar ik wil ervoor vechten. Een beetje menselijkheid, een beetje begrip in heel deze klotezooi. Meer vraag ik niet.

Salvador. Hij wilde vrij zijn, in een land waar dat niet mocht. Vrij om lief te hebben, te vrijen, weg te dromen, Catalaans te spreken, bekommerd te zijn om medemensen. Antich is erin geslaagd anderen vrij te maken, niet in het minst zijn zusje Merçona. Misschien was het genoeg om hen, zoals in de film, de ogen te doen sluiten en te doen denken aan een plek, zonder tralies, zonder glas om hen tegen te houden. Simpelweg de ogen sluiten en wegvliegen, ver van angst en verdrukking. Bye bye, darling. Goodbye.