Nacht

Het is koel op de daken van de stad.
Vegen spreiden zich uit over de donkere lucht,
de maan zwijgend erin verzonken.

Vogels fluiten hun laatste, verkilde lied,
terwijl beneden de stad rilt
onder donsdekens,
in naakte eenzaamheid
naast zich
warmte en ruisend bloed zoekt.
Leven buigt zich naar elkaar toe,
heet en kloppend,
baant zich een weg naar nieuwe dromen,
leven in de knop.

Een man zit in een raam,
in het bleke licht
gebogen, als riet.
Uitkijkend over de daken van de stad,
ziet hij de rode glans in bruine haren,
draagt iemands hartslag in zijn lichaam,
proeft wijn op ademende lippen.

Hij sluit de ogen,
droomt zich
een dromenloze slaap.

Ontwaken tussen boeken

Dicht bij de Notre-Dame van Parijs, eventjes de brug over naar de Linkeroever, bevindt zich een boekenwinkeltje, Shakespeare & Co. Aan de voorkant onooglijk klein -- je wandelt er voorbij als je niet oplet -- binnen net iets meer beweegruimte biedend dan de gemiddelde dwangbuis. Een hol waar de boeken het voor het zeggen hebben. De bezoekende mens is niet meer dan een accessoire, een noodzakelijk kwaad haast.

In dat hol woont een oude excentrieke Amerikaan, George Whitman. Zelfs hij, als eigenaar, moet plooien voor de boeken. Voor hij zijn kantoor kan betreden, moet hij een boek uit het rek nemen om bij de lichtschakelaar te kunnen.

Whitman heeft zijn Shakespeare & Co opgericht naar de gelijknamige boekenzaak annex bibliotheek van Sylvia Beach. Die zaak was een monument op de linkeroever. Tijdens het interbellum kwam de hele Angelsaksische literaire beau monde in Parijs er over de vloer. James Joyce, Ezra Pound, Ernest Hemingway, Gertrude Stein, Robert McAlmon, D.H. Lawrence... Geen enkele schrijver die iets betekende, of wou betekenen, ontbrak.

De oorspronkelijke winkel in de rue de l'Odeon bestaat niet meer. In het pand is nu een Chinees restaurant gevestigd. Gelukkig was er dus George Whitman om het verhaal van Shakespeare en de zijnen voort te zetten. Naar eigen zeggen is Whitman trouwens familie van Walt, al hecht niet iedereen daar evenveel geloof aan. In ieder geval zit hij al sinds 1951 met het hoofd (en meer) tussen de boeken.

Maar Shakespeare and Company is méér dan een boekenwinkel. Terwijl je in een boek bladert, kan je rustig een kopje thee drinken als je wil. Of je kan er blijven slapen. Tussen de boeken, op de hoogste verdieping. Ontwaken moet er heerlijk zijn, je een gevoel geven als Alice in Wonderland. Opstaan met een boek, en met uitzicht op de Notre-Dame. Er bestaan ergere dingen in de wereld.

Shakespeare & Co
Rue de la Bûcherie 37
Openingstijden: elke dag van 12 tot 24u

Liefde voor het licht

Duiven op kasseien, lantaarnpalen en rode of groene luiken en luifels. Hard zonlicht, diepe schaduwen die vervagen aan de randen. Nergens is het ochtendlicht zo fris als in Parijs. Het draagt een belofte in zich, van nieuwe mogelijkheden voor de dag, als de spanning die geliefden voelen voor ze elkaar terugzien.

Het was druk die morgen op het Place du Tertre in Montmartre. Schilders brachten kleur aan. Koppels kusten. Een kunstgalerij bood onbetaalbare tekeningen van Dalí en Picasso aan. Mannen discussieerden op een terrasje bij een café au lait. Op een pleintje verderop lazen twee geliefden, tegen elkaar geleund op een bankje in de zon, samen een boek. Om hen heen trok de dag zich op gang. Schaduwen zouden verkleinen, de zon zou vol en warm worden. Maar op dat uur was er enkel die stille tevredenheid te merken in het zonlicht, als de glimlach van een mooie vrouw. Die zondagochtend in Montmartre draag ik in mijn hart, neem ik mee, als de stem van Papa Hemingway.

Ik heb Hemingway niet echt gevonden aan de oevers van de Seine. Het was alsof hij in de muren van de stad was verdwenen, verstopt, als in de plooien van een laken. Ik leek zijn aanwezigheid niet te kunnen oproepen. Niet in de lanen, niet in de cafés en bars, niet in de Pernods die hij dronk of de worst met mosterd en aardappelsla die hij at. Wellicht vond ik hem zo moeilijk doordat ik noodgedwongen zíjn Linkeroever letterlijk bijna volledig links heb laten liggen. Maar de Left Bank komt nog. Ik bewaar hem voor de volgende keer.

Alleen in de steegjes van Montmartre en onder de art-nouveaubogen van de Eiffeltoren heb ik Papa's hand op mijn schouder gevoeld. Zijn liefde voor de stad sijpelde in me, vulde de leegheid die ik de dag voordien even had gevoeld. En dat op plaatsen die maar een voetnoot vormen in Hemingways geschriften.

Maar in ieder geval werd ik verliefd, op het licht, de kasseien, de huizen en luiken, de neorenaissancegebouwen, de Arcs, het staal van Eiffel, de bruggen van de Seine, de steegjes en lanen. Ook al blijft Sevilla de liefde van mijn leven, in Parijs heb ik een stukje van mezelf achtergelaten. Wat Ze ermee doet, is niet zo belangrijk. Plots begreep ik Michael Palin en Hemingway, deelde hun bewondering, mannen onder elkaar. Terwijl ik me klaarmaakte voor vertrek, dacht ik aan wat Palin ooit schreef:

As we prepare to leave Paris I have the same feelings I always have when I leave Paris. I have been happy here and I'm full of admiration for this well-run city and the way it respects and displays it heritage of antiquity, elegance and culture. But Paris is impossible to thank. It will not soften and allow itself to be hugged around the shoulder as you say goodbye.

Terwijl ik de straat oversteek, zie ik een wat oudere Hemingway, zittend aan een tafeltje bij een raam, potlood in de hand, gebogen over het papier:

Paris was a fine place to be quite young in and it is a necessary part of a man's education... But she is like a mistress who does not grow old and she has other lovers now.

In het zacht verglijdende licht van de avond kom ik bij het Gare du Nord. Bij de deur draai ik me nog even om en denk: "A la prochaine, Paris, à la prochaine."